Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai: Xưa và nay
Cuối thế kỷ thứ 19, thực dân Pháp đã hoàn thành việc thôn tính nước ta. Chúng xé lẻ các thôn, bản, thậm chí cả cấp huyện và tỉnh với mục đích 'Chia để trị', để dễ bề đối phó khi cần thiết.
 

Cả miền Bắc chìm trong ách đô hộ của bọn thực dân phong kiến. Bên cạnh việc đàn áp dân đến cùng cực, chúng còn bắt nông dân phá bỏ ruộng nước để trồng đay với mục đích cung cấp sản phẩm cho công nghiệp chế biến tại chính quốc. Chúng bắt phu, bắt lính ở tất cả các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ dồn về Hà Nội để mở 'Đại công trường' xây dựng cầu Long Biên.

Khi cây cầu Long Biên cơ bản hoàn thành và đường sắt đi Lạng Sơn được làm xong, người Pháp tiếp tục khảo sát mở tuyến đường sắt lên phía Tây Bắc theo triền sông Hồng. Thực ra, thực dân Pháp chỉ có ý đồ mở tuyến đường sắt này đến Yên Bái, để khai thác nguồn tài nguyên của các tỉnh vùng trung du. Nhưng khi phát hiện các tỉnh phía Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc có nhiều khả năng phát triển kinh tế, giàu tài nguyên khoáng sản, song rất khó khăn trong việc giao lưu hàng hóa giữa các địa phương…

Vì vậy, thực dân Pháp đã không ngại chi thêm tiền, bắt thêm lính và phu phen (kể cả người Trung Quốc) để mở tiếp tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai và vươn sang các tỉnh Tây Nam (Trung Quốc). Lịch sử còn ghi: Trong khoảng thời gian từ 1898 đến khi hoàn thành tuyến đường sắt từ Hà Nội lên Lào Cai (1906), thực dân Pháp đã bắt hơn 10 nghìn lính và phu phen. Những người này, chúng đày đi lao động khổ sai, đào núi, bạt đồi dọc con sông Hồng với chiều dài 296 km.

Riêng đoạn từ Bảo Hà lên đến Lào Cai mặc dù chỉ có 62 km, nhưng chủ yếu là đồi núi cao, nhiều vách đá và khe sâu, vậy mà chỉ với sức lực của những phu phen lao động hàng chục tiếng mỗi ngày đã tạo ra một nền đường rộng. Đã có hàng nghìn phu phen do lao động quá sức, lại ăn uống kham khổ nên đã phải bỏ xác ngay trên tuyến đường, hoặc phải lê tấm thân gầy yếu về quê…

Năm 1906, tuyến đường sắt (khổ đường 1 mét) từ Hà Nội vượt cầu Long Biên đã nối liền với Lào Cai. Từ đây thực dân Pháp lại tiếp tục xây dựng kéo dài sang Vân Nam (Trung Quốc). Toàn tuyến đường sắt này bao gồm 7 ga chính, 27 ga xép, riêng ga Lào Cai được xây dựng lớn thứ hai sau ga Hàng Cỏ (Hà Nội). Việc mở tuyến đường này đã làm tăng thêm khả năng khai thác thuộc địa của thực dân Pháp.

Năm 1924, sau khi ông Trần Văn Nỏ - một nông dân người Tày ở xã Cam Đường tình cờ phát hiện ra  quặng Apatít trong khi nướng củ mài, người Pháp ở Lào Cai hoan hỷ loan báo tin về chính quốc. Các Công ty Pháp đã hùn vốn và được chính quyền bảo hộ tổ chức thăm dò, xác định trữ lượng và đến ngày 14/7/1934, họ công bố toàn bộ về vùng mỏ này. Sau đó, chúng lập công trường khai thác, nhằm vơ vét thật nhiều nguồn tài nguyên quý đưa về nước.

Năm 1939, chuyến tàu hàng đầu tiên, kéo hàng chục toa quặng Apatít quý từ ga Làng Giàng xuôi theo đường sắt về Hải Phòng để rồi về với nước Pháp. Kể từ đó cho tới khi Lào Cai được giải phóng (1950), thực dân Pháp rồi đến phát xít Nhật đã cướp đi hàng chục vạn tấn quặng Apatít quý hiếm của nước ta để làm giàu cho chính quốc.

Khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Đảng, Nhà nước tiếp tục đầu tư, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai. Mặc dù đế quốc Mỹ dùng hàng nghìn tấn bom nhằm huỷ diệt tuyến đường. Nhưng giặc phá, ta lại sửa; giặc đánh ngày, ta làm đêm. Hàng trăm máy bay Mỹ đến oanh tạc đã bị quân và dân ta bắn hạ. Tuyến đường sắt vẫn đứng vững, kịp thời vận chuyển hàng triệu tấn hàng hóa đi xây dựng chủ nghĩa xã hội, góp phần đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Năm 1958, Bác Hồ ngược tàu hỏa lên thăm nhân dân các dân tộc Lào Cai. Bác rất phấn khởi khi thấy đội ngũ cán bộ, nhân viên đường sắt đã nhanh chóng tiếp thu kiến thức khoa học kỹ thuật, đảm bảo chạy tàu an toàn.

Trải qua hơn trăm năm tồn tại, nhất là sau ngày giải phóng Lào Cai, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội đã hoàn thành xuất sắc xứ mệnh lịch sử, góp phần vận chuyển hàng hóa xây dựng hậu phương lớn miền Bắc, đồng thời tham gia tích cực vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và đi lên CNXH.

Đến nay,  tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai đã mãn tải, không còn phù hợp đối với nhu cầu vận tải hàng hóa, hành khách ngày càng lớn. Mỗi ngày, tuyến đường này có 16 đôi tàu (32 chuyến) ngược xuôi và theo tính toán thì khi mỏ sắt Quý Sa chính thức đi vào khai thác và mỏ đồng Sin Quyền, mỏ Apatít Lào Cai nâng thêm năng lực khai thác thì mỗi ngày sẽ có hơn 30 đôi tàu ngược xuôi…

Do đó việc xây dựng một tuyến đường sắt mới với quy mô và năng lực vận tải phù hợp là rất cần thiết. Hiện nay, Bộ Giao thông - Vận tải đã lập xong dự án và được Chính phủ cho phép xây dựng và nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai đạt tiêu chuẩn và chất lượng quốc tế vào trung tuần tháng 6/2008 (giá trị đầu tư khoảng 160 triệu USD).

Và đến năm 2011 sẽ hoàn thành, đảm bảo vận tải từ 5 đến 8 triệu tấn hàng hóa và 2 đến 3 triệu lượt hành khách/năm. Một tuyến đường sắt mới dự kiến xây dựng ở phía hữu ngạn sông Hồng sẽ được bàn thảo sau. Tuyến đường này dự kiến sẽ được xây dựng mới ở phía hữu ngạn sông Hồng (đoạn từ Hà Nội đến Phố Lu). Còn từ Phố Lu lên Lào Cai (phía tả ngạn) sẽ nâng cấp đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Trong tương lai gần, khi tuyến đường sắt này hoàn thành sẽ góp phần quan trọng để hàng hóa Việt Nam và các nước trong khối ASEAN thâm nhập thị trường Tây Nam (Trung Quốc).






Thống kê truy cập
  • Đang online: 10
  • Hôm nay: 1027
  • Trong tuần: 8,712
  • Tất cả: 990,776
Đăng nhập