PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM BUÔN BÁN NGƯỜI TẠI LÀO CAI: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP  (18/11/2013 )
Lào Cai là một tỉnh miền núi biên giới phía Bắc của Tổ quốc có gần 200 đường biên tiếp giáp với Trung Quốc, đối diện với 3 huyện thuộc tỉnh Vân Nam là Kim Bình, Hà Khẩu (thuộc Châu Hồng Hà) và huyện Mã Quan (thuộc Châu Vân Sơn). Mặc dù là một tỉnh biên giới song Lào Cai lại có mạng lưới giao thông thuận lợi với hệ thống đường sắt, đường bộ và đường thủy tương đối đồng bộ. Toàn tỉnh có 27 dân tộc anh em chung sống.
Nhiều năm trở lại đây, đời sống của người dân đã được nâng lên nhưng nhìn chung trình độ dân trí của dồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa còn thấp, nhận thức và hiểu biết pháp luật còn hạn chế. Lợi dụng địa hình rừng núi hiểm trở, nhiều đường mòn, lối tắt qua biên giới và trình độ dân trí của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, bọn tội phạm đã hình thành nhiều đường dây buôn bán người qua Trung Quốc. Nạn nhân chủ yếu là phụ nữ và trẻ em.

Thực tế cho thấy tại địa bàn tỉnh Lào Cai, loại tội phạm buôn bán người vẫn sử dụng phương thức, thủ đoạn chủ yếu là lợi dụng lòng tin của phụ nữ, trẻ em để tán tỉnh, tạo quan hệ yêu đương rồi dụ dỗ, rủ đi chơi hoặc giả vờ đưa về làm vợ rồi lừa gạt bán sang Trung Quốc. Loại thủ đoạn này chiếm tỷ lệ cao trong số các vụ án xảy ra. Tuy nhiên, tình trạng phụ nữ dân tộc thiểu số ở khu vực vùng sâu, vùng xa đã có chồng, con nhưng do hoàn cảnh gia đình khó khăn và lười lao động nên tự nguyện sang Trung Quốc lấy chồng với mong muốn thay đổi cuộc sống lại đang có xu hướng gia tăng. Khi có nhu cầu, họ tìm người để đưa sang Trung Quốc. Do đó, các đối tượng phạm tội đã lợi dụng tình trạng này để thực hiện hành vi phạm tội. Thậm chí các đối tượng lợi dụng lòng tin và mối quan hệ quen biết dụ dỗ nạn nhân đến khu vực biên giới rồi tách ra cho nạn nhân đi lẻ tẻ theo đường tiểu ngạch, còn đối tượng gây án đi đường cửa khẩu bằng giấy thông hành nên rất khó khăn cho công tác bắt giữ, đấu tranh. Tại địa bàn Lào Cai còn xuất hiện tình trạng một số đối tượng người dân tộc Mông Trung Quốc sang Việt Nam và gặp một số gia đình đặt vấn đề về việc đưa phụ nữ, trẻ em sang bên kia làm vợ. Tuy nhiên, khi đưa được phụ nữ trót lọt qua bên kia biên giới, lập tức chúng bán cho các đối tượng khác. Đặc biệt là trong vài năm gần đây trên địa bàn còn xuất hiện tình trạng bắt cóc phụ nữ, trẻ em đưa sang Trung Quốc bán. Tệ nạn nhức nhối trên gây tâm lý hoang mang, lo sợ trong nhân dân, làm cho tình hình an ninh trật tự trên địa bàn khu vực biên giới thêm phức tạp.

Theo thống kê của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH Công an tỉnh Lào Cai, trong giai đoạn từ năm 2010 đến hết quý I năm 2013, trên địa bàn toàn tỉnh đã xảy ra 100 vụ với 207 đối tượng mua bán người. Tổng số nạn nhân bị buôn bán là 308 người, trong đó, mới có gần 200 nạn nhân được giải cứu. Trong đó năm 2011 và 2012 là năm có số nạn nhân tăng vọt. Theo Đại tá Giàng Ly Pao, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai thì thực tế những năm qua, công tác phòng, chống loại tội phạm buôn người trên biên giới Lào Cai nói riêng và tuyến biên giới Việt - Trung nói chung đang gặp phải rất nhiều khó khăn. Đối diện với Lào Cai là thị trấn Hà Khẩu – Vân Nam – Trung Quốc. Đây là nơi có nhiều tụ điểm mại dâm hoạt động tự do. Rất nhiều đối tượng chủ chứa, môi giới, dẫn dắt là người mang quốc tịch Việt Nam, hoặc là người Việt Nam đã nhập quốc tịch Trung Quốc thường xuyên về Việt Nam móc nối với các đối tượng trong nội địa khắp các tỉnh trong nước để dụ dỗ, lừa gạt phụ nữ đưa sang bên kia biên giới, gây khó khăn trong công tác điều tra và quản lý đối tượng. Mặt khác, Trung Quốc là đất nước rộng lớn, khi các đối tượng đưa nạn nhân bán vào các khu vực vùng sâu, vùng xa thì công tác xác định địa danh để giải cứu là hết sức khó khăn. Hơn nữa, vấn đề bất đồng ngôn ngữ giữa hai bên cũng là một rào cản trong công tác bắt giữ đối tượng và giải cứu nạn nhân. Thêm vào đó là việc các đối tượng phạm tội ở các địa phương khác thường lợi dụng địa bàn tỉnh Lào Cai để đưa nạn nhân sang Trung Quốc bán cũng gây ra không ít khó khăn trong việc xác minh danh tính đối tượng và nạn nhân.

Trong thời gian tới, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, tình hình tội phạm nói chung và tội phạm mua bán người nói riêng sẽ diễn biến phức tạp, bên cạnh đó xu hướng người dân trên địa bàn tỉnh Lào Cai cũng như các tỉnh khác trong nước sang Trung Quốc làm ăn có chiều hướng ngày càng gia tăng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh tội phạm mua bán người, nhất là mua bán người để hoạt động mại dâm, đây là thách thức lớn cho các cấp, chính quyền địa phương.

Nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm mua bán người trên địa bàn Lào Cai trong thời gian tới, các lực lượng chức năng cần tiếp tục  tham mưu cho cấp ủy, chính quyền củng cố hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân; đồng thời, có chính sách, biện pháp tạo công ăn, việc làm cho lao động ở những vùng nông thôn, miền núi nhằm hạn chế nguyên nhân, điều kiện nảy sinh tội phạm nói chung, tội phạm mua bán người nói riêng. Phát huy sức mạnh tổng hợp của các ngành, các lực lượng, các đoàn thể xã hội trong phòng, chống tội phạm mua bán người, bắt cóc phụ nữ, trẻ em, góp phần xây dựng môi trường sống lạnh mạnh ở cộng đồng dân cư. Đặc biệt, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân trong đấu tranh, phòng, chống tội phạm mua bán người, làm cho họ thấy rõ phương thức, thủ đoạn và hậu quả tác hại của tệ nạn buôn bán người, từ đó nâng cao ý thức của người dân, giúp người họ chủ động phòng ngừa và tích cực tham gia đấu tranh, phòng chống tội phạm, biết cách bảo vệ mình. Các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng công an, bộ đội biên phòng… cần thực hiện đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ trong đấu tranh, phòng, chống tội phạm mua bán người, tập trung ở những tuyến, địa bàn trọng điểm để chủ động nắm chắc tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm, kịp thời lập án đấu tranh; khi xảy ra vụ việc cần nhanh chóng xác minh, điều tra làm rõ để kịp thời ngăn chặn tội phạm tiếp diễn, truy bắt đối tượng và giải cứu nạn nhân.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng như: Công an, Bộ đội Biên phòng trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm mua bán người. Đồng thời, thực hiện tốt công tác hợp tác quốc tế với nước láng giềng, đặc biệt là với lực lượng Công an và Biên phòng tỉnh Vân Nam, Trung Quốc trong trao đổi thông tin, kinh nghiệm, hỗ trợ phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm và giải cứu nạn nhân của mua bán người./.


Tống Huệ