Biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học cho giáo viên vùng cao huyện Bắc Hà.  (18/08/2011 )
 

Với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, trong những năm qua ngành GD- ĐT Bắc Hà đã không ngừng đưa ra những giải pháp quan trọng như đổi mới phương pháp dạy học (ĐM PPDH)- áp dụng phương pháp dạy học tích cực, nâng cao năng lực quản lý, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên(GV)... . GV luôn giữ vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng giáo dục mà công việc cụ thể của GV đó là việc dạy học. Việc ĐM PPDH là giải pháp có tầm quan trọng quyết định đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.

          Hiện nay ĐM PPDH còn nhận được sự cộng hưởng tích cực từ cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trong đó có một nội dung rất quan trọng là Dạy và Học hiệu quả thông qua ĐM PPDH của GV và phương pháp học tập của HS. Việc ĐM PPDH chỉ hiệu quả khi đề cao được trách nhiệm của đội ngũ GV trong môi trường sư phạm thân thiện và phát huy được vai trò tích cực học tập của HS.

 Phòng GD&ĐT Bắc Hà xác định ĐM PPDH hiện nay không chỉ là phong trào mà còn là một yêu cầu bắt buộc với mọi GV và việc ĐM PPDH ở đội ngũ GV vùng thấp, vùng thuận lợi đã khó khăn thì việc ĐM PPDH GV ở vùng cao, vùng   sâu còn khó khăn gấp nhiều lần. Năm học 2010-2011 Phòng GD&ĐT Bắc Hà có 1132 GV trực tiếp tham gia giảng dạy ở 144 điểm trường. Số đảng viên toàn ngành chiếm tỷ lệ 32,3%. Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn đạt 99,8%. Kết quả xếp loại chuẩn nghề nghiệp giáo viên năm học 2010-2011: Đạt xuất sắc 530/1132 đạt 46.8%, khá 302/1132 đạt 26.6%, trung bình 300/1133 chiếm 26,5%.

Để có được kết quả trong việc ĐM PPDH cho GV vùng cao phòng GD&ĐT Bắc Hà đã có những biện pháp sau:

Thứ nhất nêu cao vai trò “đầu tàu” của Hiệu trưởng nhà trường. Xác định việc ĐM PPDH không chỉ là phong trào, để nó không chỉ là bề nổi mà còn được nhân rộng ở các nhà trường, từng lớp học, trở thành thói quen của mỗi thầy cô giáo thì một trong những điều kiện cần thiết là sự quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ thiết thực từ phía Ban giám hiệu nhà trường và các cấp quản lý Bộ- Sở- Phòng. Để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ ĐM PPDH tại các trường, lãnh đạo Phòng GD-ĐT triển khai kế hoạch và nội dung đến tất cả các trường trên địa bàn, nêu rõ vai trò trách nhiệm “đầu tàu” của người hiệu trưởng. Hàng năm phòng GD&ĐT đều chỉ đạo Hiệu trưởng nhà trường xây dựng kế hoạch thực hiện và kế hoạch này phải được phê duyệt của phòng Giáo dục, tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề, kiểm tra giúp đỡ GV… . Thực tế cho thấy, nếu Hiệu trưởng trường nào quan tâm đến việc ĐM PPDH thì chắc chắn GV trường ấy sẽ được tạo điều kiện để tiếp cận với các phương pháp dạy học mới, với trang thiết bị được đầu tư, có cơ hội được tham dự những buổi hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm của những GV cốt cán, khích lệ GV thường xuyên thực hiện đổi mới trong các giờ dạy, không để tình trạng người làm cũng được, người không làm cũng chẳng sao. ĐM PPDH không phải là hoạt động đơn lập từ phía thầy- trò mà hiệu quả của nó phụ thuộc rất nhiều vào tư duy, năng lực lãnh đạo của người quản lý trường học. Người Hiệu trưởng phải là nòng cốt trong các hoạt động chuyên môn của nhà trường; có vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch, triển khai thực thi, kiểm tra đánh giá chất lượng hoạt động ĐM PPDH trong nhà trường. Những hoạt động chỉ đạo của hiệu trưởng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động ĐM PPDH trong nhà trường như: hoạt động dạy học của GV và HS, viết sáng kiến kinh nghiệm, sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, các hội giảng, thi GV giỏi, HS giỏi.

 

 Thứ hai xác định vai trò quan trọng của lực lượng GV nòng cốt. Hàng năm phòng GD&ĐT đều ban hành quyết định thành lập tổ cốt cán chuyên môn ở tất cả các cấp học, môn học; thành viên tổ cốt cán là cán bộ Phòng GD-ĐT, GV dạy giỏi cấp tỉnh; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên phụ trách kiểm tra giúp đỡ từng trường, từng GV vừa nâng cao trình độ, phương pháp nhưng đồng thời nâng cao trình độ kỹ thuật giúp GV thành thạo kỹ thuật dạy học. Tổ cốt cán chuyên môn họp 2 lần/ học kì. Các đợt đi kiểm tra giúp đỡ có đánh giá báo cáo về Phòng GD&ĐT. Năm học 2010-2011 toàn huyện có 72 GV cốt cán ở các cấp học. Các GV cốt cán được giảm định mức giảng dạy theo quy định. Phòng GD&ĐT hướng dẫn các trường thiết lập tổ cốt cán cấp trường. Mỗi trường có 01 tổ cốt cán cấp trường, mỗi điểm trường có 01 GV mẫu cấp trường đồng thời cũng chỉ đạo áp dụng phương pháp mới cần phải linh hoạt đối với từng trường học, lớp học theo đặc điểm tình hình thực tế của mỗi trường, mỗi lớp

 Thứ ba: Quan tâm tới việc kiểm tra đánh giá chất lượng đội ngũ. Kết quả của việc ĐM PPDH còn phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ GV. Phòng GD và ĐT Bắc Hà nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thông qua việc tổ chức kiểm tra sát hạch kiến thức giáo viên 2 lần/ năm học vào cuối học kì. Kế hoạch kiểm tra được thông báo ngay trong kế hoạch nhiệm vụ năm học. Nội dung kiểm tra tập trung vào kiến thức cơ bản của chương trình cấp học, môn học theo chuẩn kiến thức quy định (chiếm 70%-80%) và kiến thức nâng cao, mở rộng từ kiến thức cơ bản. Kết quả kiểm tra đã chỉ ra được chất lượng thật của đội ngũ giáo viên. Thông qua các kỳ kiểm tra kiến thức đã góp phần tạo thêm động lực để giáo viên tự học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, chống tư tưởng an phận, tự mãn; đồng thời chấn chỉnh nhằm xây dựng tác phong, lề lối làm việc khoa học và những giải pháp mới đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Việc ĐM PPDH cần được triển khai đồng bộ với việc đổi mới cách kiểm tra, thi cử cũng như nội dung chương trình. Đánh giá sát đúng trình độ, năng lực và sự phù hợp trong PPDH của từng giáo viên trong trường, từ đó, kịp thời động viên, khen thưởng những giáo viên thực hiện ĐM PPDH mang lại hiệu quả.

 Thứ tư: Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Việc bồi dưỡng đội ngũ GV tập trung trong hè, trong các đợt tập huấn, hội thảo theo nhóm trường, theo từng cấp học, năm học, nhưng đồng thời cũng đặt yêu cầu cao đối với trách nhiệm tự bồi dưỡng của mỗi người thầy cô. Điều mấu chốt của việc ĐM PPDH chính là giúp cho học sinh biết cách học sáng tạo để chủ động hơn và hào hứng hơn trong quá trình học tập, tập dần với thói quen tự mình tìm hiểu và khám phá những tri thức mới. Phòng giáo dục khuyến khích và giao nhiệm vụ cho giáo viên giỏi viết các chuyên đề khoa học, chủ nhiệm lớp giỏi viết sáng kiến kinh nghiệm để trao đổi, học hỏi vận dụng ở các cơ sở giáo dục, địa phương và trong toàn ngành. Mặt khác, tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo nhóm trường vành đai chất lượng, theo từng chuyên đề phù hợp với vùng miền để giao lưu học hỏi nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, nhất là phương pháp giảng dạy mới cho giáo viên. Mỗi cán bộ quản lí, GV đều đăng kí ngay từ đầu năm học thực hiện một đổi mới trong phương pháp dạy học, học tập bồi dưỡng năng lực chuyên môn và quản lí; các đổi mới phải cụ thể  có tính khả thi. Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học thông qua công tác bồi dưỡng giáo viên và dự giờ thăm lớp của giáo viên; tổ chức rút kinh nghiệm giảng dạy ở các tổ chuyên môn, hội thảo cấp trường, cụm trường, hội thi giáo viên giỏi từ cấp trường đến cấp tỉnh. Chú trọng tổ chức cho GV nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, sáng kiến cải tiến, quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán trong mỗi bộ môn, mỗi cơ sở giáo dục, mỗi cấp học ở địa phương. Trên cơ sở dự báo nhu cầu về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên; Từ phòng đến mỗi trường đều xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có đủ năng lực, trình độ chuyên môn và nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục.

 Thứ năm: Đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. Điều không kém phần quan trọng là đầu tư các trang thiết bị dạy học hiện đại, tăng cường ứng dụng CNTT trong dạy và học ở các trường phổ thông. Hiện nay các trường trên địa bàn huyện đều được đầu tư trang bị hệ thống máy tính nối mạng. Nhiều trường tiểu học, THCS đã có các thiết bị máy chiếu đa năng - projector, bảng điện tử, phòng tin học, phòng học bộ môn… Phòng GD cũng khuyến khích GV tự làm đồ dùng dạy học từ nguyên liệu rẻ tiền, dễ kiếm để phục vụ cho các tiết dạy. Hàng năm tổ chức thi làm đồ dùng dạy học cấp trường, cấp huyện. Chỉ đạo giáo viên tích cực sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị giảng dạy do nhà nước cấp, sử dụng có hiệu quả phòng học bộ môn. 

           Thứ sáu: Xây dựng mô hình điểm và nhân rộng.  Phòng GD&ĐT Bắc Hà còn làm tốt công tác tuyên truyền đến cán bộ quản lí, giáo viên trong toàn huyện; xây dựng mô hình điểm về đổi mới phương pháp dạy học từ nhà trường đến tổ khối, cá nhân trong từng môn học; sau đó tổ chức hội thảo, báo cáo, dự giờ GV cốt cán và chia sẻ kinh nghiệm rồi nhân rộng đến toàn bộ GV. Với những biện pháp chỉ đạo trên năm học 2011-2012 việc ĐM PPDH đã thu được những kết quả đáng kể; Thể hiện qua hội thi GV giỏi các cấp ; Số GV giỏi các cấp trường đạt 692 người, cấp huyện đạt 161 người; cấp tỉnh 52 người. GV giỏi cấp tỉnh về ĐM PPDH ở cấp Tiểu học đoàn GV Bắc Hà xếp thứ nhì toàn đoàn, cấp THCS xếp thứ nhất toàn đoàn. Kết quả thi học sinh giỏi các cấp của huyện có nhiều tiến bộ . Học sinh giỏi cấp huyện : 85em, cấp tỉnh : 21 em (giải nhất 01 em, giải nhì 03 em, giải ba 05 em, giải khuyến khích 12 em). Học sinh giỏi Giải toán nhanh bằng MTCT : Cấp huyện 17 em, Cấp tỉnh 5 giải (nhì 4, ba 1). Học sinh giỏi giải Tiếng Anh qua mạng Internet : Cấp huyện 57 giải, cấp tỉnh 53 giải (vàng 1, bạc 8, đồng 19, khuyến khích 25).

 Phòng GD&ĐT Bắc Hà đã thực sự tạo ra phong trào thi đua ĐM PPDH cho tất cả đội ngũ GV từ vùng thuận lợi cho đến vùng khó khăn nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục của huyện Bắc Hà ngày một phát triển và có tính bền vững

Vũ Thùy Chiến - Trưởng phòng Giáo dục huyện Bắc Hà